پيشرفته
 

موضوعات :

  • اقتصاد

  • کلمات کليدي :

  • پیشرفت
  • نگاه زیربنایی
  • ، مردمی کردن امور
  • رقابت
  • قیمت واقعی بلیط

  • رضا زاده محمدي

    ديگر مطالب اين نويسنده :

  • تاریخ یارمان ؟

  • تلویزیون و «نمایش» آرمانگرایی

  • تعهد هنرمند و آرمان مسکوت

  • یكی بود، یكی نبود....

  • در جستجوی هویت

  • مردی كه می‌خندد

  • اوضاع کمی خوب است!

  • تمرين ذهني معكوس

  • سومالی چیست؟

  • از اعتدال بی عمل تا سکولاریسم عمل زده!

  • مطلب بعدي >   1997 تعداد بازديد
    (0 راي ) امتياز مطلب < مطلب قبلي
    راه شماره 7 : عزه در محاصره، جهان در اشغال

    ۴۳۵ متر پیشرفت دهی

    اين مطلب به بهانه افتتاح برج ميلاد به بررسي مفهوم خاصي از پيشرفت مي پردازد كه مورد اعتقاد مسوولان  بوده و ميزان اهتمام و انرژيای كه صرف آن مي شود با بسياري حوزه هاي ادعايي ديگر قابل مقايسه نيست. 

    آيا انقلاب اسلامي حامل تعريف خاص خود از پيشرفت هست يا خير؟ بدون نياز به برگزاري همايش و تاسيس پژوهشکده ميتوان با توجه به رويكردهاي انقلاب در مورد مستضعفين و عدالت به نتايجي دست يافت و به اين تيجه رسيد که ميان آنچه قبل از انقلاب “دروازه تمدن بزرگ” ناميده ميشد با پيشرفت مورد نظر انقلاب اسلامي تفاوت وجود دارد. در طول ساليان پس از انقلاب كارهاي بزرگي با توجه خاص به شهرستانها، روستاها و مناطق محروم انجام شده است. با اين حال بخش بزرگي از توجهات سياستگذاران  معطوف “سطحي” ترين تلقيهاي اقشار شهرنشين متوسط به بالا از “پيشرفت” بوده است. اين سياستگذاران که البته بودجهها هم در اختيار خودشان است در برخي موارد حتي به اين تلقيها دامن زده و آنها را ترويج كرده اند. از سوي ديگر بسياري از مديران و مسوولان خود جزء طبقات بالا هستند و در سفرهاي گاهگاهي به خارج از كشور با  آسمانخراشها و برجهاي چشم نواز و مناظر اعجاب انگيز  بزرگراههاي در هم پيچيده روبرو ميشوند و اين مناظر اعجاب انگيز توجهاتشان به سطحيترين تلقيها از پيشرفت را تشديد ميکند. تلقي سطحي از “پيشرفت” يعني “پيشرفت تلقي كردن آنچه  پيشرفت نيست” و بي توجهي به “زيرساخت”هاي “مظاهر” پيشرفت .
    “زيربنايي” تعبيريست آشنا كه عادتا" درمورد نوع عمليات عمراني كه در سطح كشور انجام ميشود به كار رفته است. دولتهاي مختلف مدعي نگاه  “زيربنايي” بوده اند كه طبعا" در مقابل نگاه “سطحي” قرار ميگيرد. در پس اين ادعا دو اشتباه يا مغالطه وجود دارد:
    - اول آنكه زيربنا تنها خشت و سنگ و سازه بتني تلقي ميشود. عمرانگرايي و كلنگزدن مشغوليت اصلي دولتها  ميشود و هر پديده زيربنايي ديگر از مناسبات انساني و روابط اجتماعي و فرهنگ و توسعه انساني به اولويت دهم و پانزدهم تبديل ميشود.
    - دوم آنكه هر مسأله مرتبط با معيشت روزمره و زندگي مردم و بخصوص اقشار فقير مسائلي غيرزيربنايي، سطحي، غيرعلمي و عوامانه تلقي و مفروض پنداشته ميشود که اين امور غير زيربنايي با گذشت دههها و اتمام امور زيربنايي خود بخود حل ميشوند. اين در حالي است كه بسياري از مطالبات تجملي اقشار پولدار و پرمصرف به راحتي در رأس اولويتها و طرحها قرار ميگيرد.
    چه چيز زيربنايي است و چه چيز نيست؟ آيا آسمانخراشهاي نيويورك را آرمان خود كردن و نمونه آن را در تهران ساختن يك كار زيربنايي است؟ آيا پيشرفت است؟ يا پيشرفت را بايد در روابط توليد، اشتغال، بهره وري و مقولههايي اينچنين جستجو كرد؟
     پيشرفت واقعي دست كم در گرو موارد زير است:
    -توجه به انسانها. پيشرفت را انسانها ايجاد ميكنند نه پول، و معاش حداقل و سلامت و آموزش انسانهاست که بايد مركز توجه باشد. محور كردن پول، در نهايت جز وارد كردن محصول پيشرفت ديگران چيزي نخواهد داشت.
    -بهرهوري. يعني پرهيز از اسراف و دور ريختن منابع؛ يعني اولويت ندادن به مصارف و مطالبات لوكس، يعني مسابقه نگذاشتن نهادها و سازمانها بر سر احداث ساختمانهاي  شيك؛ يعني توجه بيشتر به كارايي در مقايسه با مبلمان و تزئينات اتاق مدير؛ يعني صرفه جويي در پروژههاي لوكس بيخاصيت و استفاده از حاصل آن براي اولويتها و در نهايت يعني اصلاح نظام بوروكراسي.
    -رقابت. يعني رفع انحصارها و رفع موانع فعاليت اقتصادي و پروانهبازي كه اغلب از دولت و نهادهاي عمومي سرچشمه ميگيرد.
    -مردمي كردن امور. يعني فلان نهاد عمومي يا دولتي براي درآمدزايي متولي “پيك بادپا” نشود و تفريحگاه عمودي احداث نكند.
    - تهيه و در دسترس همه قرار دادن اطلاعات و آمار واضح و قابل درك و تحليل.  
    -نظارت بر استانداردهاي حداقل.  اگر شهرداري براي ايجاد يك نظام محكم نظارت بر ساختمانها در جهت ضدزلزله شدن آنها سرمايهگذاري كند يك عمل زيربنايي در جهت پيشرفت انجام داده است. اين كار بسيار مهمتر از پانزده برج دو كيلومتري است كه از گوشه و كنار شهر سر بر آورد.
       در اين زمينه برج ميلاد ميتواند سوژه مناسبي براي يك مطالعه موردي باشد. پروژه اي كه مخابراتي ناميده ميشود اما  مخابرات و تلويزيون كه قرار بوده استفاده كننده اصلي آن باشند استقبال گرمي از آن نكردند. در عوض شهرداري تهران بيآنكه دخلي به وظايفش داشته باشد سالهاست كه متولي شده و براي آن پول خرج كرده است. ادبيات مقايسهاي و مسابقهاي به كار گرفته شده در توصيف اين برج درخور تامل است و نشان از رسوخ  ديدگاهي است كه در صورت حاكم شدن در مورد آينده “پيشرفت” كشور، نويد روشني نخواهد داد.
      پروژه ملي و بزرگترين سازه رأس در دنيا!
    “ شهردار تهران با حضور در برنامه تلويزيوني تهران 20 از شبكه تهران كه از محل برج ميلاد بر روي آنتن رفته بود، گفت: از سال 76 تا زمان آغاز به کار شهرداريِ جديد يعني حدود 8 سال، پروژه “ملي” برج ميلاد 40 درصد پيشرفت داشت اما پس از آن كه به شهروندان تهراني قول دادم كه هيچ پروژه نيمهكارهاي در شهر باقي نخواهد ماند، با سرعت زياد عمليات احداث برج پيگيري شد تا موفق شديم در مدت 30 ماه 60 درصد از عمليات اجرايي باقيمانده احداث پروژه را تكميل كنيم.
    قاليباف  افزود: بخشهايي از برج براي بازديد عموم آزاد است و بخشهايي نيز تنها براي امكانات فني و مخابراتي و تلويزيوني بهكارگيري خواهد شد.
    او با بيان اينكه سازه راس برج ميلاد 13 هزار متر زيربنا دارد، خاطرنشان كرد: اگر چه برج ميلاد چهارمين برج مخابراتي بزرگ جهان است اما از نظر سازه رأس بزرگترين سازه در جهان را دارد.”(يکي از خبرگزاريها 1387/07/14)
    اينكه برج ميلاد پروژههاي “ملي” ناميده شود بزرگتر از اين حرف نيست كه گويا در سال 72 و ابتداي طرح اين پروژه از ساختن نمادي براي انقلاب اسلامي صحبت مي شده است(احتمالا" با اين هدف که شايد با آن برج ديگري که در ميدان آزاديست رقابت كند) اما از ديگر سو اين خود اعترافي است به اينكه به شهرداري تهران ربط خاصي نداشته كه در پروژه اي كه دو نهاد ملي همچون وزارت ارتباطات و صدا و سيما حاضر نشدند در آن پولي خرج كنند، سرمايهگذاري كند. تنها اين باقي ميماند كه شايد شهرداران محترم اصولگرا و غيراصولگرا دنبال درآمدهاي احتمالي آن بودهاند. البته اينگونه درآمدها در طول اين سالها در مرحله حدس و گمان بوده است. اما آنچه از حد گمان فراتر است اشتياق به از خود كردن و به نام خود كردن چنان عظمت و چنان تمثيل و نمادي است. انگيزههاي اينچنين، نه ملي، نه شهري و نه مديريتي است. توصيفات شاعرانه خوب است اما پيش از آن منطق كار بايد توضيح داده شود.
    اين جا خدا نزديکتر است!
    «ساعت 3 بعد از ظهر است. آفتاب هنوز پرتوان ميتابد. در بلنداي تپههاي گيشا ايستادهام، در کنار برج ميلاد. 435 متر بالاتر را نگاه ميکنم. 435 متر دورتر از زمين، نزديک آسمان و من نفس در سينهام محبوس گشته. عظمت «ميلاد» از پاي برج چيز ديگري است و تو تنها ثانيهاي سکوت ميکني.
    وقتي به برج نزديک مي شوم ستونهاي ايکس مانند پايه برج ميلاد بهتر ديده ميشود. شيشههاي لابي بزرگتر از آن چيزي است که فکر ميکني. کارگران مشغول پاک سازي فضاي سبز اطراف برج هستند ...
    معماري فضاي داخلي لابي، ايراني - اسلامي است و سعي شده سه مفهوم موثر بر يکديگر به نحو خلاقانهاي ظهور يابد: اين سه مفهوم سير تمدن در تاريخ فرهنگ ايران دوران پيش از اسلام، دوران اسلامي و عصر حاضر است.
    ... من در بالاي چهارمين برج بلند مخابراتي دنيا ايستادهام. ديدن تهران از اين ارتفاع لذتي دارد همه جا به تو نزديک است ... به شمال شهرچشم مياندازم. خانهها يکي در ميان اوج گرفتهاند تا آسمان، نگاهم را که ميچرخانم، مرکز و جنوب تهران خانهها تختتر است و خبري از برجهاي بلند نيست... آفتاب کمرنگ شده است و من آخرين نگاه را از بلنداي برج ميلاد به تهران مياندازم... اينجا در بلنداي تهران در نهايت آرامش به آسمان نزديکتري، بهخدا، تنها ثانيهاي سکوت ميکنم.”(15/7/1378خبرگزاري مهر)
    شهرهاي ديگر هم اگر همت کنند مي توانند
    “رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام در حاشيه شرکت در کنگره انجمن دندانپزشکي ايران که در سالن ميلاد برگزار شد بود از برج ميلاد بازديد کرد. هاشمي رفسنجاني در اين بازديد با بيان اين که تاريخچه احداث برج ميلاد به سال 72 برميگردد، افزود: در آن زمان احساس شد به منطقه مرتفعي براي اطلاعرساني نياز داريم و آن دوره، دوره پرکاري شهرداري نيز بود. چنانکه آقايان تلاش کردند و مطالعات زيادي انجام دادند... البته همان موقع برخي قبول داشتند و برخي نميپذيرفتند، اما ما تصويب کرديم که کارها انجام شود و شد... . هاشميرفسنجاني افزود: الآن برج ميلاد از گردنههاي سخت اجرايي عبور کرده و فاز دوم آن بسيار مهم است البته اعتباراتي لازم دارد که اگر شروع کنند، اقتصادي است و جواب ميدهد. رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام تأکيد کرد که فاز دوم برج ميلاد نزديک به 500 ميليارد تومان اعتبار لازم دارد که بايد از فاينانس استفاده کرد... . وي در پاسخ به اين پرسش که آيا براي شهرهاي بزرگ ديگر نيز اجراي چنين طرحي امکانپذير است، گفت: البته اگر خودشان همت کنند ميتوانند؛ مانند مترو که وقتي شروع شد فکر مي کرديم براي تهران زيادي است در حالي که اکنون شهرهاي داراي يک ميليون جمعيت نيز متقاضي مترو هستند.(1/9/1387 روزنامه ابتکار)
    چنين اظهار نظرهايي نشان از عمق رسوخ بعضي طرز فكرها در جايگاههاي بالاتر از يكي دو شهردار است و ضمنا" نشان ميدهد كه پولها و انرژيها به چه سمت و سوهايي سرازير شده و ميشود. در ميان رقابت مسئولان و رجال براي چسباندن نام خود بر اين برج اشاره به “شهستان پهلوي” در گزارش ويكي پديا نشان ميدهد كه خاندان سلطنت هم به اين ماجرا بيميل نبوده است.
    برج ميلاد به روايت ويکيپديا
    برج ميلاد نام آسمانخراشي چندمنظوره است که در شمال غربي تهران، پايتخت ايران قرار دارد. برج ميلاد بلندترين برج ايران، چهارمين برج مخابراتي و هشتمين برج بلند جهان است.... برج ميلاد و مجموعه يادمان بخش کوچکي هستند از طرح بزرگ شهستان پهلوي که پيش از انقلاب اسلامي ايران طراحي شده و در دست احداث بود. پيشنهاد ساخت يک برج و تالار نمادين براي شهر تهران در سال۱۳۷۰، در زماني که غلامحسين کرباسچي، شهردار تهران بود، مطرح شد و در پايان سال ۱۳۷۲، محل کنوني از ميان ۱۷ نقطه پيشنهادي ساخت آن برگزيده شد.
    اينكه اين برج چه جايگاهي در توهمات يا آمال مسئولان و تصميمگيران داشته بحثي است و اينكه چه جايگاهي در زندگي مردم دارد بحث ديگري است. در شوراي شهر تهران بر سر قيمت 20 هزار توماني بليط برج بحثهايي مطرح شد. كدام اقشار مردم ميتوانند از اين برج بالا بروند و كدام اقشار نمي توانند؟
    قيمت واقعي بليط
    «محمدحسن نظرپور ـ مديرعامل سابق شركت يادمان سازه ـ در اواخر دوره مسؤليتش در مورد كمبود اعتبارات مربوط به ساخت برج ميلاد گفته بود: اعتبار پيشنهادي سال ۸۴ براي برج ميلاد ۱۰ ميليارد تومان بود كه تنها يك ميليارد تومان آن محقق شد.
    به اين ترتيب كاملا" گوياست كه اگر شهردار فعلي تهران اعتبار بيش از ۵۰ تا ۸۰ ميليارد توماني را ظرف يكسال به پاي ساخت اين برج ميريزد، حتما بايد ۲۵ ماهه كامل شود.
    قاليباف  در آذر سال ۸۴ و در روزهاي اول ورودش به شهرداري تهران در اولين بازديدش از برج ميلاد اعلام ميكند كه برج ميلاد با اختصاص و ابلاغ ۵۰ ميليارد تومان تا پايان ۸۵ به بهره برداري ميرسد، البته هنوز ميرصادقي ـ مديرعامل فعلي شركت يادمان سازه ــ رقم نهايي خرج شده در اين سه سال را اعلام نكرده است؛ اما محمدرضا واعظ مهدوي، معاون هماهنگي و برنامهريزي شهردار تهران اخيرا اعلام كرده است كه براي برج ميلاد از سال ۷۴ تا ۸۴ بيش از ۵۲ ميليارد تومان هزينه صرف شده است و از سال ۸۴ تا كنون كه اوج پيشرفت فيزيكي پروژه بوده است بيش از ۱۴۲ ميليارد تومان هزينه اختصاص يافته است....
    هرچند كه استفاده از پول تهرانيها براي غير از خودشان عادتي باسابقه در بين مسؤولان است، اما در جريان ساخت برج ميلاد كه هزينه آن تمام و كمال از جيب مردم تهران رفت، آنها جز اعتباري ملي و شايد بازديدي نيم روزه با هزينه حدود ۲۰ هزار تومان نصيبشان نخواهد شد... .
    قرار بود عمده كار برج ميلاد كه گفته ميشود از ابتدا به عنوان يادماني از بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران نامگذاري شده است، مخابراتي، تجاري و گردشگري باشد. در مورد كاربرد مخابراتي برج بسياري از كارشناسان بر اين باورند كه به دليل طولاني شدن زمان ساخت و وارد شدن سيستمهاي جديد ماهوارهاي در سالهاي اخير به بازار، از كاربرد مخابراتي برج كاسته شدهاست و اگرچه صدا و سيما و شركت مخابرات هنوز مشتريهاي اصلي اين برج هستند، اما هنوز اين دو مجموعه اظهارنظري مبني بر كيفيت و زمينههاي استفاده از اين برج طبق برنامه اوليه نداشتهاند...
    برخي از اعضاي شوراي شهر تهران تاكيد داشتند كه بودجه ساخت اين برج سالهاي سال از جيب مردم تهران بيرون رفته، چرا بايد حالا كه كامل شده، مردم براي بازديد از آن چنين رقمهاي زيادي را بپردازند. برخي ديگر از جمله رسول خادم نيز بر اين نكته تأكيد داشتند كه هزينههاي نگهداري و بهرهبرداري از چنين برجهايي بسيار بالاست و اگر قرار باشد اين هزينهها از محل بليتهاي بازديد تامين شود، بايد رقمهاي ۵۰ يا يكصد دلاري براي آن در نظر گرفت اما واقعيت اين است كه مردم توان پرداخت چنين بليتهايي را ندارند... . از سوي ديگر موضوع مهم بازديدكنندگان از برج و نحوه حضور و بازديد و قيمت بليت آنها هنوز در برخي موارد نكات ابهام برانگيز دارد. اين نگراني به طور جدي احساس ميشود كه به دليل بالا بودن قيمت بليت براي مردم عادي و نوع فضاي حاكم بر مجموعه تجاري و تفريحي برج اين مجموعه كه با پول مردم ساخته شده تبديل به فضايي لوكس براي شهر تهران شود كه مردم كماكان فقط آن را از روي زمين ببينند و عدهاي قليل و خاص و البته نمايندگان سازمانهاي دولتي توان بازديد يكبار و يا بيشتر از برج ميلاد تهران را داشته باشند... .(خبرگزارىايسنا  06/07/1387)
    در صحنه رقابت: البرج الدبي
    «برج دُبِي آسمانخراشی است که اکنون در حال ساخت در شهر دبی در امارات عربی متحده است. در پايان سال 2008 که اين برج تکميل شود، عنوان بلندترين برج جهان را به خود اختصاص خواهد داد. اين برج داراي بيش از ۱۶۰ طبقه خواهد بود، و تقريباً ۸۰۸ متر ارتفاع خواهد داشت. البته اکنون برج ديگري با نام البرج در منطقهی جبلعلی دبي در مراحل اوليه ساخت است که ۱۲۰۰ متر طول خواهد داشت و رکورد ارتفاع برج دبي را خواهد شکست. برج دبي احتمالاً در سپتامبر2009 به روي عموم گشوده خواهد شد. پيشبيني ميشود که برج دبي به يکي از مهمترين جاذبههاي شهر دبي تبديل گردد.” (ويکي پديا)
    ديدگاهها و تعريفهاي سطحي از “پيشرفت” را با ژست و اطوار به خورد جامعه دادن و خود را به ورطه تقليد و مسابقات كودكانه افكندن نتيجه اش آن مي شود كه نه پيشرفت واقعي اتفاق مي افتد و نه در نهايت آن پيشرفت وهمي مقبول “تماشاگران” مورد نظر واقع خواهد شد. خبر مربوط به احداث برج دبي و ديدگاههاي چند نفر از کساني را که ظاهرا از موافقان ساخت برجهاي هرچه بلندتر هستند، بخوانيد:
    ساخت برج مشهور و يک کيلومتري دبي به مراحل نهايي خود نزديک مي شود.در اول فوريه ۲۰۰۵ آغاز گرديد و پيش بيني شده است که در ۱۶ آگوست ۲۰۰۹ به طور کامل به بهره برداري برسد. اين برج هم اکنون در مراحل انتهايي ساخت سازه اصلي مي باشد.
    نظرها:
    - شبيه برج ميلاده.
    - من روي اين برج رفتم مثل برج تجارت جهاني امريکا نميشه (۱سال بيشتر دوام نميآره)
    - ajab borjie !!!!!
    - سلام. مرسي براي اين خبر. چيزي جز تأسف براي خودمون ندارم. نميگم کاره عرباست اما ببينيد به خودشون اهميت ميدن. چيزه اضافهاي هم ندارم بگم چون ديگه حرفاي کليشه ايست. از ماست که بر ماست. ما بايد بگرديم ببينيم کي بنزين تو دبه آزاد ميفروشه بريم بگيريم اما … به اين ميگن انزوا...
    - کاش من دبي زندگي ميکردم! کاش...
    -برج ميلاد!!! عزيز نگي يهجا بهت ميخندنا. آخه برج ميلاد کجاش شبيه اينه.
    - فسقل کشور که اصلاً اسمش و کشور هم نمي شه گذاشت اين طوريه، ايران با اين عظمت هم آن طوريه. آدم خجالت ميکشه.

    دسته بندي هاي برگزيده
    آرشيو راه