پيشرفته
 

موضوعات :

  • انتخابات

  • کلمات کليدي :


    ابراهیم فیاض

    ديگر مطالب اين نويسنده :

  • دانشگاه و رقابت در مصرف علم

  • به سوی عرفان اجتماعی

  • مطلب بعدي >   1365 تعداد بازديد
    (0 راي ) امتياز مطلب < مطلب قبلي
    راه شماره 25 : گند زدايي از نمکستان

    پیرامون عقل عرفی

    تقابل خبرگی و نخبگی در انتخاب مردم

    ابراهیم فیاض


    مجلس مظهر عقل جمعی جامعه است. عقل جمعی جامعه کدام طرف می‌رود؟ چیزی که متأسفانه در جامعه ما کمتر روی آن فکر می‌شود نه روحانیت نه روشنفکران هیچ کدام بر این مساله تمرکز ندارند. روحانیت قبلاً عرفی بود و خیلی دقیق کار می‌کرد. یعنی آخوندی که در جامعه بود و در مسجد نماز می‌خواند ارتباطی مداوم با بازار و کوچه داشت. در نتیجه عقل عرفی خیلی قوی داشت. اما متأسفانه با آمدن حکومت، بخشی از روحانیون از این عقل جمعی دور شدند. مشکلی که الان ما داریم این است که جمعی از بدنه روحانیت عقل جمعی را از دست داده است. این نکته مهم است که این عقل جمعی که من می‌گویم همان مظهر خبرگی است یعنی از یک طرف در بعد معرفتی به فطرت برمی‌گردد. ریشه عقل جمعی فطرت است از آن جهت که فطرت را مایه خلقت هدایت یافته می‌دانیم‌. از طرف دیگر عقل عرفی در بعد روش‌شناسی‌اش مطرح می‌شود. باید خبرگی در بعد کاربردی و سیاسی اجتماعی‌اش با عقل عرفی انجام بشود این در حالی است که نخبگان اتفاقاً عقل عرفی ندارند. نخبگان عقل سوژه‌ای دارند. ولی خبرگان عقل عرفی دارند. دموکراسی مبنایش عقل عرفی است نه عقل سوژه‌ای و عقل خودبنیادی که نخبگان و روشنفکری و کانت و دکارت مطرح می‌کنند و اتفاقاً دموکراسی برای کسی است که عقل عرفی، عقل سلیم یا قلب سلیم دارد. این مهمترین مسأله است که متأسفانه ما غالباً از آن غافل بودیم. متأسفانه اگر کارها درست و حسابی جلو نمی‌رود به دلیل این است که ما غالباً دچار نخبگی می‌شویم و خبرگی‌مان را از دست می‌دهیم. یعنی دچار عقل خودبنیاد می‌شویم و عقل عرفی‌مان را از دست می‌دهیم. روشنفکری که از اول این مشکل را داشته و اگر روحانیت هم به دام روشنفکری بیافتد، عقل عرفی خودش را از دست می‌دهد و مجبور می‌شود دنبال عقل خودبنیاد برود که این هم باز خطر بزرگی است که باید ما درباره آن بحث کنیم. بر همین اساس ما باید بتوانیم عقل عرفی را در جامعه شناسایی کنیم تا بفهمیم عرف به کدام طرف می‌رود. چون اخلاق عرفی بر اساس زندگی روزمره شکل می‌گیرد. پس اینکه عقل عرفی جامعه ما الان کجاست، خیلی بحث مهمی است. الان عقل عرفی یعنی زندگی مردم چه می‌طلبد؟ اگر به گذشته نگاه کنیم می بیبنیم مردم هم دقیقاً به همین عقل عرفی رأی داده اند. حتی عقل عرفی بنی صدر را سر کار آورد. بعد می‌بینیم که همان عقل عرفی باز در مجلس بنی صدر را برکنار کرد. اگر آن مرحله را ما طی نمی‌کردیم و اگر از همان اول روحانیت سرکار می‌آمد شاید دیگر انحراف عقل نخبگی بنی صدر و امثال بنی صدر روشن نمی‌شد. در جنگ و اول انقلاب اولین ریاست جمهوری‌مان هزینه دادیم ولی چشمهایمان باز شد که بعدش رجائی با ۱۸ میلیون رئیس جمهور شد. یعنی آن ۱۱ میلیون رأی بنی‌صدر شد ۱۸ میلیون شهید رجائی و بعد رهبری معظم دارای ۱۹ میلیون رای بودند. بعد هم خود آقا از رئیس جمهوری رفتند به رهبری. حتی آن موقع که مردم به ناطق نوری رأی ندادند و به خاتمی رأی دادند باز هم عقل عرفی دقیق عمل کرد. چون ناطق نوری اعلام کرد که من می‌خواهم راه هاشمی را دنبال کنم دیدید که به خاطر همین اعلام موضع که می‌خواهم راه هاشمی را دنبال کنم، عقل عرفی پیچید و به طرف خاتمی رفت. البته آنها هم بعد امتحان خودشان را دادند. دوباره عقل عرفی پیچید و رفت طرف اصولگرایان. اصولگرایانی که بعد از ۸ سال در مجلس و در رئیس جمهوری بودند رفتند دنبال عرفان زدگی و یک نوع تصرف زدگی و این بسیار مشکل ایجاد کرد و این مسأله انحرافی که اسمش را نیاوریم.

    عقل عرفی موجود در فقه و کلام ما متأسفانه نادیده گرفته شد. الان مردم یک عقل عرفی می‌خواهند که زندگی روزمره‌شان را بنا به ساختارهای بزرگ اجتماعی تبیین کنند و روی همین اساس دنبال آدمهایی هستند که خبره محور باشند نه نخبه محور. یعنی اینکه زندگی مردم را بفهمند نه اینکه با عقل خودشان راجع به مردم فکر کنند و براساس آن بخواهند زندگی مردم را ترسیم کنند.

    نکته مهم همین است که الان باید بفهمند مردم کدام طرف می‌خواهند موضع بگیرند. آینده را به چه ترسیم کردند. بعضی از این اصولگرا‌ها اصولگرایان سنتی بازاری محافظه کارند، می‌خواهند فقط ترمز بگیرند و این بسیاری از اختلافاتی را بوجود آورده است. یک سری اصولگرایان پیشرو و پیشتاز داریم که عقل عرفی هم دارند یعنی نمی‌خواهند ارزشهای زندگی مردم به هم بخورد. این با نوعی اصلاح‌طلبی یا اصلاح‌گرایی رو به جلو می‌رود. حالا به کجا می‌خواهد می‌رود باید مقصد معلوم شود. مقصد ایران است؟ مقصد اروپاست؟ یا مقصد آمریکاست؟

    دسته بندي هاي برگزيده
    آرشيو راه